CoVadem: met big data efficiënter varen

Actuele gegevens over vaardiepten helpen de binnenvaart om schepen optimaal te beladen en zuinig te zijn met brandstof. Via CoVadem moet die informatie breed beschikbaar komen. In april won het team van CoVadem bij het acceleratorprogramma Climate KIC toegang tot de tweede fase. Ook werd editie 2018 van het Investment Ready Programma gewonnen.

Elke seconde telt. Elke seconde sturen vijftig binnenvaartschepen honderden berichtjes naar de wal. Over hun positie, over hun brandstofverbruik, over de diepte van de rivier, over hun belading. Meer dan twee miljoen metingen per uur. Ongeveer 55 miljoen per dag. Big data rukken op, ook in de binnenvaart.

Op de wal maakt CoVadem van al die data chocola. Het initiatief dat vijf jaar geleden van start ging, staat voor een nieuwe fase in zijn bestaan. Doel is om nog meer data te verzamelen, om daaruit nog betere informatie te destilleren. Informatie die voor de binnenvaartondernemer te gebruiken is om – kort gezegd – minder kosten te maken en meer te verdienen.

Diepte

Iedere schipper weet dat de hoeveelheid lading die hij kan meenemen afhankelijk is van de diepte van de rivier, die een combinatie is van de waterstand en de hoogte van de bodem. Bovendien bepaalt de diepte van het water de energie die nodig is om de snelheid te halen voor een tijdige aankomst op bestemming. Bij laag water moet er een tandje bij, bij hoogwater kan er wat gas af.

Het punt is dat precieze informatie over die factoren onvolledig is. Schippers varen op de dagkoersen van de waterstanden en op ervaring en intuïtie. Met name het gebrek aan exacte waterdiepte wordt als een gemis ervaren. ‘Vanuit die vraag uit de markt is CoVadem ontstaan’, zegt Meeuwis van Wirdum, die zich als binnenvaartspecialist bij maritiem onderzoeksbureau Marin in Wageningen met het project bezighoudt. Bij Marin ligt de coördinatie van CoVadem.

Businessplan

Eind 2017 werd de innovatieve start-up CoVadem BV opgestart. Het team schreef zich in in voor twee accelerators, Cimate KIC en het Investment Ready Programma bij Impact Hub in Amsterdam. Het doel was het krijgen van gerichte coaching op het sterker maken van de propositie en een goed onderbouwde investeringsvraag voor het businessplan van CoVadem. Na een strenge selectie werd het team begin 2018 tot beide programma’s toegelaten. Eind april werden beide programma’s afgesloten met een pitch. Bij Climate KIC werd toegang toegang tot fase 2 gewonnen en bij Investment Ready aanvullende support van De Brauw Blackstone Westbroek, BCG en ING.

VoortVarend Besparen

CoVadem is een initiatief van Marin, Deltares, Autena Marine en Bureau Telematica Binnenvaart en wordt ondersteund door de sector (BLN en CBRB), overheid (Rijkswaterstaat), wetenschap (TKI Dinalog en TU Delft), de Havenbedrijven Rotterdam en Amsterdam en marktpartijen als Danser, ThyssenKrupp Veerhaven, BCTN, Heuvelman en individuele binnenvaartondernemers.

Van Wirdum is al meer dan vijftien jaar werkzaam in de binnenvaart, onder andere voor het ministerie van EZ en voor het Expertise- en Innovatie Centrum Binnenvaart (EICB). Voor de laatste was hij betrokken bij het project VoortVarend Besparen. ‘Dat richtte zich met algemene adviezen op de hele sector, CoVadem op specifieke adviezen per schip en per reis.’

Opschalen

Met de vijftig schepen die tot nu toe hebben meegewerkt, is bewezen dat CoVadem werkt, aldus Van Wirdum. Voorzien van gps, dieptemeters, beladingsmeters en verbruiksmeters hebben de schepen een database opgebouwd waarmee het gelukt is actuele waterdieptekaarten te maken. De data worden aangevuld met waterstanden en weersvoorspellingen.

Met een subsidie van TKI Dinalog en de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) en met geld van de binnenvaart zelf wordt momenteel een slim informatieplatform gebouwd. Nu is het tijd voor een volgende stap, wat vooral betekent: opschalen. De organisatie wordt opgetuigd door de oprichting van een BV, die er eind dit jaar moet zijn. ‘Dat is om de continuïteit te waarborgen. Het wordt een bedrijf met het oogmerk van een soort social enterprise, met publieke en private partijen. Dus niet puur commercieel, maar om tenminste kosten terug te verdienen.’

Overmorgen

Hoofddoel is te groeien in het aantal deelnemende schepen. ‘Hoe meer schepen binnen een bepaald tijdvak een bepaald punt op de rivier passeren, hoe beter je daar een betrouwbare waarde aan kan toekennen. We willen er in elk geval genoeg hebben om de hoofdvaarwegen mee af te dekken. We streven binnen twee tot drie jaar naar 250 schepen, want dan kunnen we een dienst leveren die voor elk binnenvaartschip in Europa toegevoegde waarde heeft.’

Maar waarom zouden binnenschippers meedoen? Ze kunnen ook wachten totdat de dienst er over enkele jaren is. ‘Het project vereist inderdaad een bepaalde visie’, erkent Van Wirdum. ‘Als je er direct morgen beter van wilt worden, kun je beter niet meedoen. Maar als je er overmorgen beter van wilt worden, dan moet je vandaag beginnen met data verzamelen.’

In die geest wil CoVadem ook de lasten verdelen. De rekening van de opschaling moet niet bij de deelnemers terechtkomen, maar bij de afnemers, en dan alleen in die mate dat het kostendekkend is om de vloot van metende schepen in de lucht te houden. Hoe dat precies vorm gaat krijgen, is een opdracht voor de BV. Opzet is wel dat de diensten beschikbaar komen via apps, maar uiteindelijk vooral ook als onderdeel van bestaande toepassingen in de stuurhut. ‘De eerste ontwikkelen we zelf, maar daarna gooien we het open voor commerciële ontwikkelaars, die een vergoeding gaan afdragen. Laat ze maar bouwen, en moge de beste komen bovendrijven.’

Wedloop

Over de vermarkting van de dienst maakt Van Wirdum zich geen zorgen. In de eerste plaats hebben schippers zelf belang bij een middel dat hen in staat stel om optimaal te beladen (zoveel mogelijk betaalde lading mee te nemen) en dat helpt om minder brandstof te gebruiken. Als ze dat belang niet zelf zien, zijn het misschien de klanten die om gemeten prestaties vragen. Producenten willen steeds vaker pronken met een zo laag mogelijke footprint van productie en transport, ziet Van Wirdum. ‘Ik denk dat benchmarking een belangrijke rol gaat spelen. Straks zegt een klant: ik werk alleen met schepen die hun data willen delen. Een volgende stap is dan: ik werk alleen met de schoonste 10%. Dan krijg je niet alleen een wedloop, maar heb je ook een business model voor de binnenvaart zelf om meer te investeren in efficiency en duurzaamheid.’

Ook buiten de binnenvaart ziet Van Wirdum mogelijkheden voor toepassingen. ‘Naarmate je een database opbouwt met aan elkaar te relateren meetwaarden, neemt de kans toe dat je daar nieuwe inzichten aan kunt ontlenen. Als je van elke seconde meerdere metingen hebt, kun je algoritmes gaan maken die betrouwbare voorspellingen doen: altijd op dit moment hier dit gebeurt, gebeurt er even later daar dat. Dat is ook voor het waterbeheer belangrijk, voor het voorspelen van hoog water en het risico op overstromingen. Je kunt je kennis verbeteren over hoe rivieren zich gedragen.’

CoVadem was ook genomineerd voor een Maritime Award vorig jaar. Bekijk hier hun nominatievideo:

Auteur: Nathalie Montfoort

Nathalie Montfoort is hoofdredacteur van Mainport en redacteur bij Nieuwsblad Transport.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.