Subsidies voor groene smeermiddelen

Smeeroliefabrikanten maken overuren: alleen al in de Totalfabriek in het Belgische Ertvelde wordt jaarlijks 187.000 ton gemaakt, meer dan de 141.691 ton die Nederland in 2003 volgens het CBS gebruikte. Verreweg het grootste deel daarvan had een minerale afkomst: goedkoop, maar funest voor flora en fauna en de drinkwatervoorziening. Om over te kunnen stappen naar niet-giftige, biologisch afbreekbare alternatieven, stelde de overheid subsidieregelingen in.

De oude Egyptenaren wisten het al: een mengsel van dierenvet en calciumzeep hielp de wielen van strijdwagens soepel te laten draaien. Smeeroliën helpen de wrijving en de slijtage te verminderen, ze voeren warmte en vuile deeltjes af, ze beschermen tegen roest en ze helpen om de krachten effectief over te brengen. Juist in een tijd dat iedereen eigenlijk over moet op een elektrische motor maar nog even door wil op de oude brandstoffen, zijn ze dan ook populair: sommige fabrikanten beloven dat de juiste smeerolie de energie-efficiëntie van verbrandingsmotoren met ruim 25% kan helpen verbeteren. Dat is nogal wat. Sinds het smeervet van de Egyptenaren, zo’n 3400 jaar geleden, zijn er dan ook veel verbeteringen doorgevoerd.

De nieuwe generatie smeerolie die ze bij Total maken, is bijna zo vloeibaar als water. Toch zijn er ook dingen waarmee we terug lijken te grijpen op de kennis van de oude Afrikanen: na een periode waarin minerale smeeroliën de boventoon voerden, zoeken veel ontwikkelaars nu weer naar varianten op basis van biologisch afbreekbare stoffen. Dat moet voorkomen dat gelekte olie flora en fauna bedreigt en onze drinkwatervoorziening in gevaar brengt. Hoewel ze kwalitatief niet meer onderdoen voor hun minerale concurrenten, hebben veel van zulke milieuvriendelijke smeeroliën vaak een aantal bijkomende nadelen: ze zijn duurder, niet overal toepasbaar en laten zich niet mengen met minerale varianten.

Wettelijke verplichtingen

Om gebruikers toch te verleiden de overstap te maken, biedt de overheid regelingen als de milieu-investeringsaftrek (MIA) en Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (Vamil). Om voor die extra investeringsaftrek in aanmerking te komen, moeten investeerders bij ontwerp, bouw en aanschaf bijvoorbeeld gebruik maken van biologisch afbreekbare, niet-giftige hydrauliekolie en moet het systeem bij revisie geschikt gemaakt worden voor milieuvriendelijke smeervetten. Daarnaast moedigt de overheid vaartuighouders aan retourvetsmering te gebruiken, zodat er structureel minder vet achterblijft in het water, of gebruik te maken van watersmering, waarbij helemaal geen vet gebruikt wordt. Waar voldoende gecertificeerde alternatieven bestaan, worden die steeds vaker verplicht. Zo mogen in buitenomgevingen alleen nog hydraulische oliën met het Europese Ecolabel Smeermiddelen gebruikt worden, en smeervetten met een certificaat van Der Blaue Engel.

De aanstaande Green Deal die het kabinet Rutte III met de zeevaart wil gaan maken, zal milieueisen naar verwachting verder aanscherpen. De achterstand die de sector de afgelopen jaren op klimaatwetgeving heeft opgebouwd, moet in rap tempo weggewerkt worden, wil Europa aan haar eigen eisen voldoen. Wie investeringen in de milieuvriendelijke smeeroliën ook zonder overheidsfinanciën terug wil verdienen, doet er goed aan meer factoren mee te wegen. Verschillende gecertificeerde varianten hebben een langere levensduur, waardoor ze minder vaak vervangen moeten worden. Daarnaast zijn ze vaak niet alleen vriendelijker voor planten en dieren, maar ook voor mensen, wat de kans op bedrijfsongevallen met giftige chemicaliën verkleint. Datzelfde geldt voor de brandveiligheid, die vaak toeneemt doordat ze een hoger vlampunt hebben.

Preventie

Uw oma riep het wellicht al: het grootste voordeel haal je uit wat je niet koopt. Smeerolie die niet verspild wordt, hoeft ook niet vervangen te worden. Schattingen van het percentage gelekte olie lopen uiteen van 50 tot ruim 80%. Het kan daarom lonen om te investeren in onderhoud dat voorkomt dat lekkages optreden. Daarnaast kunnen lekbakken en absorptiedoeken gelekte olie opvangen, en kunnen monitoringssystemen voorkomen dat die olie onnodig vervangen wordt. De verschillende sensoren daarin signaleren niet alleen of de olie vervuild of verouderd is, maar ook of elders in het mechaniek een defect is of dreigt te ontstaan. Dat kan voorkomen dat schepen op zee stilgelegd moeten worden, wat jaarlijks miljoenen kan kosten.

Klaartje Jaspers

Auteur: Nathalie Montfoort

Nathalie Montfoort is hoofdredacteur van Mainport en redacteur bij Nieuwsblad Transport.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.