Rotterdam: poort naar wereld voor Zwitserse havens

De Rijn is al eeuwen de levensader voor Zwitserland. De Alpenrepubliek heeft via deze rivier een directe link met de diepzeehaven van Rotterdam. Tussen de verschillende Zwitserse Rijnhavens en Rotterdam bestaat een intensieve samenwerking. ‘We zijn voornemens het achterlandverkeer van de zeehaven tot in Zwitserland optimaal met elkaar af te stemmen, onder meer door het gebruik van innovatieve digitale oplossingen’, stelt Simon Oberbeck, woorvoerder van Schweizerische Rheinhäfen.

Een zogenoemd ‘Memorandum of Unterstanding’ is er inmiddels. Onderdeel van dit project is een aanmeldsysteem voor het containertransport. Ook negen Duitse Rijnhavens die tussen Rotterdam en Zwitserland liggen, zullen deelnemen aan het project. Het ‘Rheinports Information System van de havens aan de Boven-Rijn mag je kenmerken als absolute koploper in de binnenscheepvaart’, benadrukt Oberbeck. ‘Schippers kunnen via een tablet of smartphone slots boeken en krijgen dan automatisch die terminals aangeboden waar op dat moment capaciteit beschikbaar is voor de overslag van lading.’

Ook nemen de Zwitserse havens deel aan het door 34 deelnemers ondersteunde project ‘LNG Masterplan voor Rijn-Main-Donau’, dat in het kader van de Europese Ten-T structuur in het leven geroepen is.  ‘Het gaat ons daarbij vooral om de technische eisen en de wet- en regelgeving die nodig is voor het veilig transporteren van LNG met binnenschepen’, legt Oberbeck uit. Het gaat er bij het project namelijk niet alleen om te onderzoeken hoe LNG succesvol als bunkerbrandstof kan worden ingezet, maar ook om tot protocollen te komen voor het vervoer van het vloeibare gas.

Belang van de Rijn

Het belang van de Rijn voor de Zwitserse handel kan niet overschat worden. Het is de enige bevaarbare waterweg die de Helvetianen hebben – en het directe contact met de diepzee. Een belangrijke rol komt toe aan de uit drie vestigingen bestaande Schweizerische Rheinhäfen, die ongeveer 10% van alle Zwitserse importen en 6% van de exporten afwikkelen. De kracht van deze haven ligt in de vele directe aansluitingen op wegen en spoor, naast het feit dat de haven trimodaal is. ‘Als er een storing is op het spoor of op de weg, dan kan naadloos worden overgestapt op het binnenschip als dominante modaliteit’, stelt de woordvoerder.

Vorig jaar werd duidelijk dat die strategie werkt. Door de vijf weken durende versperring van het spoortraject bij Rastatt, op de verbinding tussen Karlsruhe en Basel, boekten de Rijnhavens een absoluut overslagrecord van 137.500 teu – een stijging van 4,4% vergeleken met het jaar ervoor, en dit ondanks een lange periode van laag water in het eerste kwartaal van 2017, wat de overslag in eerste instantie drukte.

Een derde van alle overgeslagen goederen – gemeten in gewicht vorig jaar 5,8 miljoen ton – wordt per vrachtwagen afgevoerd, terwijl twee derde naar het spoor gaat. Het grote aandeel van het spoor bij het verwerken van de goederen hangt samen met de havenspoorlijn met twee goederenstations in de havens Basel-Kleinhüningen en Birsfelden.

Landlord

Als organisatie is ‘Schweizerische Rheinhäfen’ dit jaar tien jaar oud. Een decennium geleden fuseerden Rheinhäfen Basel-Landschaft en de Rheinschifffahrtsdirektion Basel-Stadt. Hieruit ontstond de publiekrechtelijke organisatie Schweizerische Rheinhäfen die drie ‘deelhavens’ uitbaat: Hafen Basel-Kleinhüningen (die vooral containers afhandelt), Auhafen Muttenz (gespecialiseerd in vloeibare bulk, zoals brandstof en spijsolie, naast vaste bulk als schroot) en Hafen Birsfelden (waar vooral staal en metaal wordt overgeslagen voor de daar aanwezige productielocaties).

Waar veel zee- en binnenhavens een actieve, regisserende rol spelen bij de activiteiten in het havengebied, daar blijft de Zwitserse havenorganisatie bij de traditionele rol als ‘landlord’. Dit betekent dat de havendirectie zich uitsluitend bezighoudt met het uitgeven van pachtgrond, het ontwikkelen van nieuwe percelen waarop bedrijven hun warehouses, terminals of fabrieken kunnen bouwen, het onderhoud aan kades en straten en het innen van de huurpenningen. ‘We zijn als havenorganisatie volkomen neutraal’, benadrukt Oberbeck. ‘We hebben ook geen havenarbeiders in dienst die op de kranen of in de distributiecentra werken. Dat is allemaal de taak van de bedrijven die zich hier vestigen.’

Gateway Basel Nord

In totaal zijn ongeveer honderd ondernemingen in de drie havengebieden gevestigd. Bijzonder trots is de woordvoerder op de trimodaal overdekte overslaginfrastructuur van Rhenus, een terminal die door Rhenus-dochteronderneming Contargo wordt gemanaged.

Contargo is ook nauw betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe overslagterminal Gateway Basel Nord. Een uitbreiding van de overslagcapaciteit is nodig, omdat de haven in 2020 het maximum bereikt. De Zwitserse ‘Bundesrat’ heeft inmiddels ingestemd met de stapsgewijze realisering van het project. In de startfase, waarmee alleen al circa 106 miljoen frank gemoeid is, ontstaat een bimodale terminal voor de overslag tussen weg en spoor, met railverbindingen naar het noorden en zuiden. Daarnaast wordt het zuidelijke havengebied zowel via het spoor als over het water met het industriegebied Schweizerhalle verbonden. De inbedrijfstelling van dit havengebied, dat
140 000 teu per jaar moet kunnen verwerken, is voor eind 2020 gepland.

De uitbouw naar een trimodale terminal, inclusief een ontsluiting naar de Rijn via een nieuw en 330 meter lang havenbekken, is in een volgende fase voorzien. In 2023 moet Gateway Basel Nord 390 000 teu per jaar kunnen verwerken. Containers die voor een groot deel direct uit Rotterdam afkomstig zijn.

Auteur: DVZ / Mels Dees

Auteur: Tom van Gurp

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.