Portbase is het data-knooppunt voor de logistiek

De kwaliteit van een haven werd vroeger bepaald door de fysieke infrastructuur. Maar tegenwoordig is een optimale digitale infrastructuur ook noodzakelijk voor de concurrentiepositie. ‘Portbase bespaart de logistieke sector 250 miljoen euro per jaar door te zorgen dat data op de juiste manier in de keten worden doorgegeven.’

Het Port Community System van Portbase draait sinds de beginjaren 2000 en is inmiddels redelijk omvangrijk geworden. Het is opgericht door de Havenbedrijven Rotterdam en Amsterdam en omvat nu 43 verschillende diensten die er allemaal voor moeten zorgen dat de volgende schakel in de logistieke keten beschikt over de juiste data.

‘We verbinden alle partijen die iets doen met lading’, vertelt Marten van der Velde, manager strategie en innovatie bij Portbase. ‘De besparing van 250 miljoen euro per jaar heeft PWC voor ons berekend. Dat zit hem in betere planningen en daardoor minder lege kilometers. Je kunt efficiënter gebruikmaken van je capaciteit, ongeacht of het om barge, road, rail of terminals gaat. En er worden minder administratieve fouten gemaakt in de aangiftes naar de douane en havenmeesters.’

Transparanter

Er zijn inmiddels zo’n 4.000 organisaties aangesloten bij Portbase met 14.500 individuele gebruikers van het systeem. ‘Het grootste probleem dat we hebben opgelost is dat de haven transparanter is geworden’, legt Van der Velde uit. ‘Eerst was de haven voor veel mensen een ‘black box’, omdat stakeholders niet wisten wat de status was van een container. Dan reden ze naar de haven toe en kregen ze pas bij de terminal te horen of een container afgehaald kon worden. Dat veroorzaakte lege kilometers en onnodige drukte bij de terminals. Verder hebben we de hele papierstroom eruit gehaald. Je hoeft de informatie maar één keer in te voeren, wij zorgen ervoor dat het bij de juiste partijen terechtkomt. De agent voert de informatie in. Die gaat vervolgens naar de havenmeester, douane, terminal, expediteur en verlader. Vroeger moest je de status bij iedereen apart navragen of was er zelfs helemaal geen communicatie tussen de partijen. Dat hebben we via Portbase allemaal aan elkaar geknoopt, zodat iedereen automatisch op de hoogte kan worden gebracht van de planning en operatie.’

Toegevoegde waarde

Het grote voordeel van het beschikken over de verschillende logistieke datastromen is dat je die kunt verrijken en vertalen naar nieuwe nuttige informatie. ‘Dan heb je pas écht toegevoegde waarde’, vindt Van der Velde. ‘Daarom is dat één van onze aandachtsgebieden de komende twee jaar. Zo kun je bijvoorbeeld via parameters en algoritmes met enige mate van zekerheid voorspellen via welke modaliteit een container wordt opgehaald. Dat is voor terminals hele waardevolle informatie, want het helpt hen met het verder optimaliseren van hun stackproces. We hebben er een pilot mee uitgevoerd en het bleek mogelijk. Het is een zelflerend algoritme. Dus hoe meer data, hoe betrouwbaarder de voorspelling.’

Ook kondigt Van der Velde aan in te zetten op het mogelijk maken van een synchromodale voormelding via het Port Community System. ‘Je ziet dat steeds meer partijen in de logistiek gebruikmaken van meerdere modaliteiten. Als je van keuze verandert, kost dat nu een hoop werk om bijvoorbeeld eerst af te melden bij road en dan aan te melden bij barge. Maar de modaliteitskeuze zou niet hoeven uitmaken voor de voormelding. Ze hebben redelijk hetzelfde proces en benodigde informatie, daarom kan dat via één applicatie. Road wordt nu uitgerold. De volgende stap is het toevoegen van barge en rail. Dan kun je één module gebruiken voor al je voormeldingen. Dat sluit goed aan op marktinnovaties, zoals Nextlogic van Havenbedrijf Rotterdam.’

Hoe efficiënter de keten, hoe beter onze positie.

Verder is Portbase samen met NLIP van de Topsector Logistiek bezig met het ontwikkelen van een service voor identiteit en autorisatie binnen het project iShare. Het doel is dat je met je Portbase account ook kunt inloggen in systemen van bijvoorbeeld het havenbedrijf. ‘Zeg maar een soort DigiD voor de logistiek. Aan de achterkant wordt dan gecontroleerd wie je bent, maar je hoeft niet overal een eigen login voor te gebruiken.’

Data delen

Het beschikken over veel data is één. Maar al die datastromen aan elkaar knopen is nog niet zo eenvoudig. Iedereen gebruikt zijn eigen standaarden en implementatie daarvan. ‘Wij gaan met alle partijen aan tafel om ervoor te zorgen dat de data op elkaar aangesloten kunnen worden. Het moet vervolgens getest en geïmplementeerd worden en dat is vaak een flinke uitdaging. Net als het krijgen van toestemming om data te delen. Wij zijn er immers geen eigenaar van. We moeten goed afkaderen met de data-eigenaar wat we er wel of juist niet mee mogen doen. Het is niet altijd gewenst om data van een proces vrij te geven zodat anderen daar dashboards of planningsystemen omheen kunnen bouwen. Of dat jouw concurrenten kunnen zien welke activiteiten jij allemaal uitvoert. Bedrijven kunnen daarom specifiek aangeven met welke partijen welk deel van hun data gedeeld mag worden. Dit proces wordt met het project iShare verder uitgewerkt.’

Zwarte doos

Van der Velde is het meest trots op de introductie van de dienst ‘Lading Informatie’. Dat is weliswaar al negen jaar geleden gebeurd, de service heeft nog altijd grote invloed op de logistieke processen in de logistieke dienstverlening.

‘Daar hebben we echt de schakel gelegd in de logistiek tussen de maritieme voorkant en de expeditie-achterkant. In de haven wordt lading meestal overgedragen van rederij naar expediteur, maar die hebben soms geen contractuele relatie met elkaar. Een rederij zal dan niet snel een expediteur actief informeren over de status van een container. Daardoor leek de haven soms een ‘zwarte doos’. Via de dienst ‘Ladinginformatie’ hebben expediteurs realtime inzicht in de status van hun container. Ze zien wanneer een schip aan is gekomen, wanneer een container is gelost en vrijgegeven door de douane, zodat ze op basis daarvan hun eigen planning kunnen optimaliseren. Of dat een container juist door de douane is geblokkeerd voor controle. Vroeger moest een expediteur dat via allerlei verschillende kanalen proberen te achterhalen.’

De volgende stap in dit proces is de ontwikkeling naar dataservices. Omdat niet alle partijen bij bepaalde data mogen, is Portbase bezig om kleine brokken data uit bestaande services beschikbaar te stellen. De service Lading Informatie bevat bijvoorbeeld de status van een container. Van der Velde: ‘Niet iedereen hoeft te weten wat er in die container zit. Maar de status ervan mag, uiteraard met toestemming van de lading-eigenaar, breder gedeeld worden. Deze losse stukjes data kunnen bedrijven gebruiken om zelf te implementeren in hun bestaande processen en systemen.’

Smart ports

Portbase heeft twee aandeelhouders: Havenbedrijf Rotterdam en Havenbedrijf Amsterdam. Het is ontwikkeld voor de Nederlandse havens en de verbonden ketens. ‘Onze missie is om van de Nederlandse havens de ‘smart ports’ van Europa te maken en daarmee onze concurrentiepositie te verbeteren. Toch zijn we ook internationaal met andere havens in overleg om de systemen aan elkaar te koppelen. Het zou mooi zijn als we informatie over een schip al vooruit kunnen sturen naar de volgende haven van bestemming. Dan hoeft die rederij dat niet meer zelf handmatig in te kloppen en kan de havenmeester daar ook eerder beginnen met de planning. En andersom natuurlijk, zodat de planning in de Nederlandse havens ook beter kan inspelen op realtime én toekomstige informatie. Want hoe efficiënter onze logistieke ketens, hoe beter de concurrentiepositie.’

Bij Portbase werken zo’n 120 mensen. Partijen die van de diensten gebruik willen maken betalen daarvoor een vergoeding. Portbase heeft daarbij geen winstoogmerk. Van der Velde: ‘Het gaat om kritieke infrastructuur, dat wil je niet bij een commerciële partij neerleggen. Dat heeft ook te maken met de vertrouwenspositie die wij innemen. Voor onze concurrentiepositie ten opzichte van de buitenlandse havens is het belangrijk dat internationale partijen weten dat het hier in Nederland gewoon goed is geregeld.’

Auteur: Bart Pals

Auteur: Nathalie Montfoort

Nathalie Montfoort is hoofdredacteur van Mainport en redacteur bij Nieuwsblad Transport.

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.