‘Bloedbad in containervaart, maar positie Rotterdam blijft sterk’

Al jaren wordt gespeculeerd over de groei van de havens van Piraeus, Koper en Gdansk. Voorlopig echter handhaaft koploper Rotterdam zich goed tegenover nieuwe uitdagers. De containervaart krijgt het echter wel zwaar de komende jaren. Dat denkt haveneconoom Bart Kuipers.

‘Je ziet dat de geografie van de logistieke activiteiten langzaam verandert. Oost-Europa krijgt meer gewicht’, aldus Kuipers. ‘Er zijn ladingstromen die anders gaan lopen, bijvoorbeeld vanuit Piraeus. De hub-functie van Rotterdam kan wellicht wat onder druk komen, maar aan de andere kant worden de schepen nog steeds groter en die kan Rotterdam goed afhandelden.’

Bloedbad

De schaalvergroting in de containervaart, we gaan nu naar 23.500 teu, geeft Rotterdam een groot voordeel en zal blijven zorgen voor meer feedering als aandeel in de overslag ten koste van inlandtransport, is de overtuiging van Kuipers.

Gespecialiseerde consultants in de containersector, zoals Drewry, wijzen erop dat er geen rationele verklaring is voor het nog verder groeien van de schepen. Het is sentiment, legt Kuipers uit, die in de nabije toekomst een bloedbad verwacht. ‘Die grote schepen krijgen de reders gewoon niet vol. Twee jaar geleden leden de rederijen zes miljard dollar verlies, dat gebeurt volgend jaar mogelijk weer. Nu al wordt gespeeld met capaciteit en worden diensten geschrapt door reders.’

Volgens de econoom zullen de ladingvolumes in de toekomst maar beperkt groeien. ‘Alle trends wijzen daarop. We hebben te maken met 3D-printing, met een circulaire economie, met de Nieuwe Zijderoute.

Daarnaast vergrijzen we, dus nemen we steeds meer diensten af en minder producten en je ziet de opkomst van de leeneconomie.’ Kuipers presenteert een tabel waaruit blijkt dat de export vanuit China afneemt: ‘China is een beetje uitgespeeld. Oost-Europa groeit veel sneller als exportregio. De uitvoer naar China groeit wel fors, maar van een lager beginniveau.’

Duitsland

Uit statistieken blijkt ook dat het binnenlands containervervoer in Nederland nog steeds sterk groeit. ‘Veel van die containers gaan eerst naar Nederlandse distributiecentra, en dan naar Duitsland. Dat is dus wederuitvoer.’

Gezien het belang van Duitsland is het zorgelijk dat de inkoopmanagers in ons buurland bepaald niet positief zijn. Ook bedraagt de groei in de grootste economie van Europa volgend jaar naar verwachting minder dan 2%.

En er staan meer seinen op rood: de Brexit en de handelsoorlog tussen de VS en China. Maar zeker ook het gebrek aan arbeidskrachten. ‘Er moet een groot distributiecentrum van Alibaba in de buurt van Maastricht komen. Waar denken ze de medewerkers te vinden? Die zijn er niet.’ Het gevolg van de krapte op de arbeidsmarkt is dan weer wel dat automatisering en robotisering aan belang winnen.

Oost-Europa

Kuipers komt terug op de ontwikkelingen in Oost-Europa. ‘Je ziet een verschuiving in het achterland met de opkomst van hele grote distributiecentra. Deze centra worden in ons land steeds meer gevoed met containers die met trucks vanuit dit achterland komen, denk aan Polen en Tsjechië, maar schieten ook daar als paddenstoelen uit de grond. Het aandeel containerlading dat vanuit de zeehavens naar deze XXL-warehouses in ons land wordt vervoerd neemt relatief af, maar is absoluut natuurlijk nog steeds dominant.’

‘Mogelijk komt in de toekomst ook lading via de Nieuwe Zijderoute. Die Zijderoute versterkt de rol van Oost-Europa. Ook wordt Oost-Europa steeds belangrijker voor de wederuitvoer, zo bleek ondanks uit de Internationaliseringsmonitor van het CBS. Ik vraag me weleens af hoeveel containers er nou daadwerkelijk in Nederland aankomen vanuit China. Er gaan er veel naar Oost-Europa, veel naar Duitsland, en dan blijft er iets over voor Tilburg. De uitvoer van Zijderoute-containers naar Engeland via Rotterdam is heel beperkt.’

Kuipers waagt zich aan een grove schatting en vermoedt dat er jaarlijks via de Nieuwe Zijderoute ongeveer tienduizend containers binnenkomen in ons land. ‘Dat kun je met een enkel groot schip vervoeren. Wel gaat het om hoogwaardige lading. In euro’s gemeten is het belang dus veel groter dan in teus gemeten.’

Wat Kuipers opvalt bij een bezoek aan distributiecentra is het relatief grote aantal continentale, of 45-voets containers. ‘Daarin herken je het groeiende belang van Oost-Europa, waar de continentale container veel vaker gebruikt wordt.’

Zuid-Europa

Piraeus kan uitgroeien tot een concurrent, maar dan moeten de spoorverbindingen fors verbeteren ‘en dat kost decennia’. Ook Gdansk kan Kuiper niet echt als uitdager zien. ‘De hele grote schepen moeten achteruit naar binnen varen.’ Maar Gdansk speelt wel een rol in het versterken van Oost-Europa als logistieke regio, al is ook daar sprake van een gebrek aan arbeidskrachten.

Tanger is sterk gegroeid, ook door autofabrieken die in Noord-Afrika zijn gevestigd. ‘Dit is duidelijk een concurrent voor de Zuid-Franse havens.’

De haveneconoom beschouwt de traditionele concurrenten in de Hamburg-Le Havre range nog altijd als de belangrijkste uitdagers voor Rotterdam. ‘Rotterdam, Antwerpen en Hamburg komen elkaar tegen in het achterland, met name in Midden- en Zuid-Duitsland. Rotterdam is duidelijk een offensief gestart om in deze regio’s marktaandeel te winnen.’

Auteur: Mels Dees

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.