‘Containers naar weg bij trage verduurzaming binnenvaart’

De binnenvaart moet versneld verduurzamen. Anders bestaat het risico op een ‘reverse modal shift’, waarbij de snelle ontwikkeling van schoon wegtransport ervoor zorgt dat straks alle containers naar de weg toe gaan.

‘Er is nog geen Elon Musk voor de binnenvaart. Er gaat wereldwijd wel heel veel geld en aandacht naar verduurzaming van vrachtwagens’, zei Herman Wagter van Connekt in oktober tijdens een congres dat Connekt in Delft organiseerde over verduurzaming van de binnenvaart. Want hoewel transport per barge milieuvriendelijker is dan wegvervoer, waarschuwde Wagter toch om de snelle ontwikkelingen in de verduurzaming op de weg niet te onderschatten. ‘Kosten, voorspelbaarheid én uitstoot worden steeds belangrijker in de beslissing
voor modaliteit van verladers. Dus daar moeten we in meegaan.’

De overheid is bezig om een Green Deal op te stellen met de binnenvaartsector. ‘In de zee- en binnenvaart is nog veel milieuwinst te halen’, zei Jan Schreuder, projectleider Green Deal bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. ‘De binnenvaart moet een reductie van 0,4 MT CO2 behalen.’

2050

De ambitie van de Green Deal is dat de binnenvaart nagenoeg emissievrij en klimaatneutraal is in 2050. Daartoe
worden weliswaar nieuwe technieken ontwikkeld, zoals elektrische aandrijving via batterijen of waterstof, maar die
zijn nu nog niet klaar voor grootschalig gebruik. Schreuder: ‘Daarom moeten we voor de nabije toekomst gebruik maken van biobrandstoffen. We zijn daar echter niet de enige kandidaat voor.’ De kans is groot dat sectoren als lucht- en zeevaart daar eerder toegang toe krijgen, omdat daar nog weinig alternatieven zijn tot verduurzaming.

Overigens is de rol van het Rijk vooral ondersteunend, benadrukte hij. ‘Er zit geen geld in de Green Deal. Er kan onderzocht worden of een subsidie wenselijk is, maar het is geen grondslag voor financiering.’ Schreuder pleitte ervoor dat verladers, die ook onderdeel zijn van de gesprekken, vergroening als selectie gebruiken en daarbij vervoerders zoveel mogelijk langjarige contracten geven. ‘Dan verandert de business case van de vervoerder en is financiering van de Green Deal makkelijker’, legde hij uit. Elektrificatie van de binnenvaart op korte termijn lijkt een lastig verhaal.

Batterijcontainers

Toch zijn er wel degelijk kansen voor sommige scenario’s. Een van de ideeën die aan bod kwamen is het gebruik
van hubs in combinatie met elektrische schepen voor de containerbinnenvaart. In Nederland houden zo’n 160 schepen zich hiermee bezig. In dit project zou gebruikt gemaakt worden van uitwisselbare batterijcontainers, met een capaciteit van 1,6 MWh per container. Een standaard containerschip kan vier batterijcontainers meenemen.
‘Het energie-equivalent van deze batterijcontainers staat gelijk aan 1400 liter diesel. Daarmee kan een elektrisch
binnenschip ongeveer tien uur varen. De kosten zijn daarbij niet noodzakelijkerwijs hoger dan het varen op diesel’,
heeft Wouter van der Geest van Panteia berekend.

Overslaghubs

Omdat zo’n elektrisch schip maximaal 10 uur kan varen voordat de batterijen opgeladen of gewisseld moeten worden, is het volgens Van der Geest belangrijk om te werken met overslaghubs. ‘Voor de corridors naar Noord-Nederland en Zuidoost-Nederland is een hub haalbaar’, heeft hij berekend. ‘De kostenvoordelen door minder wachttijd in de Rotterdamse haven compenseren de meerkosten voor de extra overslag.’

‘Slechts 1% van de vervoerders heeft echt goede inzicht in hun vervoersdata.’

Volgens zijn berekening moet er 70 miljoen geïnvesteerd worden in zestien elektrische schepen met 110 batterijcontainers om de overslaghubs te bedienen. Daarmee zou 29.000 ton CO2 bespaard worden. Vervolgens zijn er 84 batterijcontainers voor zeventien elektrische schepen nodig op de Noord-Nederland corridor (51 miljoen euro) en 54 batterijcontainers voor negen elektrische schepen op de corridor ZuidoostNederland ter waarde van 32 miljoen euro. De kosten voor een overslaghub zouden zo’n 35 miljoen euro zijn. Voor de corridor Zuidwest-Nederland is het nog niet haalbaar. De beladingsgraad van de ingezette schepen zal te laag zijn om de meerkosten voor extra overslag te rechtvaardigen.

Van der Geest: ‘De grote vraag is alleen hoe we dit gaan realiseren. Want de kosten zijn te doen. Het is alleen organisatorisch best lastig voor elkaar te krijgen. Er zijn namelijk heel veel partijen bij betrokken.’

Optimaliseren

Overigens wordt er bij verduurzaming vaak als eerste gekeken naar de voortstuwingstechniek van schepen en
eventuele nabehandeling om uitstoot te verminderen. Op korte termijn zou de binnenvaart echter ook kunnen verduurzamen door nog beter de inzet te optimaliseren. ‘Slechts 1% van de vervoerders heeft echt goede inzicht in hun vervoersdata’, zei Leon Simons van Big Mile. ‘Daarin is nog veel te winnen op het gebied van optimalisatie van de beladingsgraad, vermindering van wachttijden, CO2-uitstoot en efficiency in de inzetplanning van het soort voertuig. Het is belangrijk ondernemers zichzelf kunnen benchmarken om te zien waar verbetering mogelijk is.’

‘We moeten allemaal een klein beetje voortploeteren om het klimaatprobleem kleiner te maken.’

Overigens merkte een aanwezige schipper op dat de sector de laatste jaren al veel maatregelen heeft getroffen om uitstoot van hun schepen te verminderen, maar dat het eigenlijk niets heeft opgeleverd. ‘Ondernemers die nu nieuwbouw plegen kiezen voor conventioneel. Want er is eigenlijk geen alternatief beschikbaar.’ Waarna een andere schipper opmerkte: ‘Ik voel een stuk paniekvoetbal. Een binnenvaartschip vaart 50 jaar. We kunnen niet voor de korte termijn investeren.’ Daarbij speelt ook nog het probleem dat de binnenvaartsector op het gebied van kolen- en olietransport een flinke krimp te wachten staat. Minder opdrachten betekent meer concurrentie en kans op prijserosie. Als prijzen dalen, is er nog minder budget beschikbaar om te verduurzamen. Toch is het volgens Wagter niet verstandig om af te wachten. ‘Nog niemand heeft het ei van Columbus gevonden. Maar niets doen is ook geen optie. We moeten allemaal een klein beetje voortploeteren om het klimaatprobleem kleiner te maken.’

Auteur: Bart Pals

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.