Binnenvaart luidt noodklok over slecht onderhoud sluizen

Schippers in de binnenvaart maken zich zorgen over hun toekomst. Slecht onderhoud aan sluizen en bruggen en onduidelijke afspraken over bediening zorgen voor lange wachttijden en veel frustraties. Coöperaties, brancheverenigingen en bedrijven clusteren zich om een front te vormen richting de politiek.

De problemen rondom de doorstroom op de vaarwegen spelen al een hele tijd. Al jaren hebben schippers naar eigen zeggen te maken met stremmingen door slecht onderhoud aan bruggen en sluizen. Maar de laatste tijd is het wel erg vaak mis, zegt Nico Evens, regiocoördinator van Koninklijke BLN-Schuttevaer Zuid-Oost Nederland. ‘In Zuid-Nederland hebben we te maken met het meeste oponthoud. In de eerste twee maanden van dit jaar alleen al waren er in deze regio 140 stremmingen.’ De meeste problemen spelen zich af op de Maas. Meerdere sluizen geven hier regelmatig problemen door onvoldoende onderhoud, zegt Evens.

Onbetrouwbare geluiden

Henri van Sandijk, tot voor kort binnenvaartschipper en bestuurslid van binnenvaartcoöperatie PTC herkent de problemen waar Evens het over heeft. ‘In het laatste halfjaar zijn de problemen met de sluizen echt verergerd. Er wordt niet goed gerenoveerd door Rijkswaterstaat. De sluizen zijn onbetrouwbaar en zo klinken ze ook. Mensen die er voor het eerst doorheen varen, worden gewoon bang van alle geluiden die de sluizen maken. Als er al onderhoud gepleegd wordt, is het niet voldoende of worden niet de juiste materialen voor gebruikt.’

Het probleem ligt volgens Evens en Van Sandijk bij Rijkswaterstaat. Evens: ‘Onderhoudsproblemen worden niet opgelost omdat Rijkswaterstaat er de middelen niet voor vrij kan maken.’ De overheidsinstantie dekt zich volgens Van Sandijk wel altijd in. ‘Als een sluis een defect heeft, wordt er onmiddellijk een bordje geplaatst, maar vervolgens wordt er vaak niets aan gedaan. Het bordje kan er jaren staan zonder dat er iets wordt gedaan aan renovatie van de sluis. Een enorm grote frustratie voor schippers.’ Wat volgens Van Sandijk vooral zorgwekkend is, is het feit dat renovaties vaak niet goed gebeuren. Van Sandijk: ‘We hebben het gevoel dat Rijkswaterstaat de kennis over de vaarwegen kwijt is.’

Centrale bediening

Niet alleen slecht onderhoud baart de binnenvaartschippers zorgen, ook de bediening van sluizen is ze vaak een doorn in het oog. ‘De grootste problemen met de sluizen ontstonden in 2015 toen Rijkswaterstaat besloot om meerdere sluizen vanuit een centrale te bedienen. Er moesten mensen uit. De bediening van de sluizen kon veel sneller en efficiënter’, zegt Van Sandijk. De maatregelen werkten volgens de bestuurder averechts. Al snel ontstonden er problemen. ‘Per object kan maar een deur tegelijk geopend worden en de sluiswachter kan niet meerdere schippers tegelijkertijd beantwoorden op de marifoon. Twee sluiswachters op zes objecten, dat is echt te weinig en in de praktijk zorgt dat regelmatig voor langere wachttijden.’

Sinds de centrale bediening doemt ook het probleem op dat niet alle sluizen meer 24 uur per dag bediend kunnen worden, vult Evens aan. ‘In de provincie Limburg, bij Heel, Roermond en Linne, op de hoofdroute naar de logistieke centra Born, Stein, Maastricht en Luik, zijn sluizen soms vanaf een bepaalde tijd dicht omdat de videoverbinding met de sluizen dan onbruikbaar is. Een sluis kan zo om 23.00 uur dicht gaan met de melding dat er een ‘storing’ is en om 7.00 uur ‘s ochtends gaat de sluis dan weer open. Terwijl de afspraak is om bij een storing over te gaan op lokale bediening. Daar is echter geen personeel voor.’

Kosten

De lange wachttijden kunnen catastrofaal zijn voor binnenvaartschippers, benadrukt Evens. ‘Als een schip een uur ligt te wachten kost dat zomaar 400 tot 500 euro. En dan hebben we het nog niet eens over de indirecte gevolgen.’

Rijkswaterstaat erkent dat er problemen zijn, maar wijst er ook op dat de wachttijden de afgesproken norm niet overschrijden, zegt Evens: ‘Er is een richtlijn voor de vaarwegen. De gemiddelde wachttijd bij een sluis mag niet langer zijn dan 30 minuten. Dat is waar Rijkswaterstaat steeds op wijst. Als er tien schepen binnen 20 minuten doorvaren, zijn er ook een paar die een uur liggen te wachten. Het gemiddelde komt echter niet over de 30 minuten en dus vindt Rijkswaterstaat dat het goed gaat.’

Inmiddels heeft minister Van Nieuwenhuizen te kennen gegeven geld vrij te maken voor de bediening van sluizen en bruggen, een goede eerste stap vinden Van Sandijk en Evens.

Clustering richting politiek

Om een front te vormen richting de politiek trekken verschillende partijen uit de binnenvaart samen op. Zo werkt Koninklijke BLN-Schuttevaer niet alleen samen met binnenvaartcoöperaties als PTC, maar ook met bedrijven die afhankelijk zijn van de binnenvaart, zoals Tata Steel in IJmuiden. Evens: ‘We zullen als binnenvaart meer moeten clusteren en veel meer ons gezicht moeten laten zien. We zijn te veel op de achtergrond gebleven. Ik hoop dat we zichtbaar worden voor de politiek. Dat de overheid nog eens kijkt naar de verdeling van het geld van Rijkswaterstaat. Het moet verdeeld worden naar economisch belang. Want het belang van de binnenvaart is voor de economie echt heel groot. Willen we de druk op de autowegen een beetje verminderen, dan zal er geïnvesteerd moeten worden in de vaarwegen. Daar lobbyen we voor.’

Reactie Rijkswaterstaat

Rijkswaterstaat reageert kort op de problemen met de bediening die geschetst worden vanuit de binnenvaart. Woordvoerder Noortje van Schijndel verwijst naar de kamerbrief van minister Van Nieuwenhuizen. Als aanvulling daarop vermeldt ze dat er daarnaast ook investeringen worden gedaan die niet in de brief staan. Van Schijndel: ‘Zo is onlangs de derde kolk van de Beatrixsluizen geopend, de bouw van een tweede sluiskolk in Eefde vindt plaats en er wordt gewerkt aan de renovatie van de complexen in Driel, Hagestein en Amerongen.’

Lees het complete verhaal met voorbeelden over de problemen en ander nieuws en achtergronden uit de binnenvaart in de nieuwste uitgave van Mainport Magazine. Nog geen abonnement? Vraag er hier een aan!

Auteur: Kim van Dijk

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.